Van stakingsaanzegging tot opschorting naar nieuwe doorbraak

Tijdens de vergadering van 12 januari werden de plooien tussen directie en bonden opnieuw gladgestreken. Het overleg verliep positief en er volgde een vergaderkalender van 10 vergaderingen tot eind februari waarin de tewerkstelling aan bod zal komen, maar waarin ook het debat zal worden heropend over de reeds genomen maatregelen. Hieronder kan u het verloop van de laatste weken lezen met antwoorden op de vragen hoe het komt dat er eerst een stakingsaanzegging was, waarom die daarna deels werd ingetrokken en waarom er nu toch een doorbraak is, waardoor de stakingsdreiging van de baan is.
Aanleiding voor de stakingsaanzegging
Om de directe aanleiding tot de stakingsaanzegging te kennen, keren we best terug naar het Sturingscomité van 9 december (de historiek die leidde tot de conflictsituatie lees je hier). Op onze vraag om over het protocol en de productiviteitsverbeterende maatregelen verder te onderhandelen tot een evenwichtig akkoord, kregen we van de directie het antwoord dat enerzijds de maatregelen zouden worden doorgevoerd en anderzijds dat er geen protocol zou komen.
Deze nooit geziene houding van de directie was de aanzet voor de stakingsaanzegging van 5 dagen.
Tijdens de tumultueuze Nationale Paritaire Commissie van 16 december werd door het gemeenschappelijk vakbondsfront gevraagd om een sociaal bemiddelaar aan te stellen. De directie stond hier niet weigerachtig tegenover waardoor de Voorzitter van de NPC, M. Fontinoy, de vraag richtte aan Kris Peeters, die op zijn beurt akkoord ging met de aanduiding op voorwaarde dat de stakingen werden opgeschort.
Voorstel voor een sociaal bemiddelaar gestrand
Op 17 december 2016 liet de regering weten dat ze bereid was een sociaal bemiddelaar aan te stellen. Ze vroeg om de bemiddelaar alle kansen te geven en hem niet onder druk van een staking te laten starten. Ze wou daarom dat de aanzegging van 6, 7 januari 2016 en die van 21,22 en 23 januari werden opgeschort en verwachtte een antwoord op uiterlijk 21 december 2015.
De belangengroep spoorwegen riep een ‘crisisinstantie’ samen op zondagnamiddag 20 december 2015 en het voorstel van een ‘pré-bemiddelaar’ of ‘ontmijner’ werd aanvaard en in gemeenschappelijk front voorgesteld. Deze ontmijner zou eerst het kader moeten schetsen waarbinnen kon onderhandeld worden. De regering ging niet op dit voorstel in en herhaalde de voorwaarde om de stakingsaanzegging op te schorten.
Een mandaat, twee strategieën
Voor de Nederlandstaligen was het een legitieme vraag om tijdens een bemiddelingsprocedure de dreiging van een staking tijdelijk in te trekken om de bemiddelaar alle kansen tot succes te geven. Wij wensten dus onmiddellijk in te gaan op het voorstel van Minister Peeters om een bemiddelaar aan te stellen omdat het niet uitsloot over te gaan tot hardere acties wanneer de bemiddelingspoging zou mislukken. We volgden hierbij de visie van het ACV die stelt dat overleg eerst alle kansen moet krijgen, vooraleer het stakingswapen wordt opgenomen. En we volgden het mandaat van onze instantie.
De Franstaligen wensten enkel de laatste drie stakingsdagen op te schorten voor de studenten maar wensten op 6 en 7 januari 2016 te staken tegen het plan Galant. Ook zij volgden het mandaat van de instantie.
In tegenstelling tot wat in de pers immers werd verspreid, stroken beide strategieën met het mandaat dat door het Nationaal Vakbondscomité (het hoogste beslissingsorgaan van onze belangengroep) werd gegeven. Omdat de vergadering van deze instantie op 8 december niet akkoord ging met de door de directie voorgelegde teksten, werd het mandaat gegeven om een actieplan uit te werken in gemeenschappelijk vakbondsfront waarbij kon worden overgegaan tot harde acties.
Er was over de taalgrenzen heen geen eensgezindheid over de te volgen strategie, met name over het tijdstip van de harde acties. Zowel tijdens de vergadering van de ‘crisisinstantie’ op 20 december als tijdens de vergaderingen in gemeenschappelijk front was het duidelijk dat Nederlandstaligen en Franstaligen hierover niet op dezelfde lijn zaten.
Na het negatieve antwoord van de regering op ons ontmijnersvoorstel, werden alle Nederlandstalige gewesten via hun gewestelijke vrijgestelde geconsulteerd. Het antwoord was steevast : stakingsaanzegging opschorten en kiezen voor de bemiddelaar.
Omdat tijdens de twee daaropvolgende vergaderingen met het gemeenschappelijk vakbondsfront beide standpunten niet verzoenbaar bleken, heeft de sectorverantwoordelijke Luc Piens het standpunt van de Nederlandstaligen overgemaakt aan de Voorzitter van de Nationale Paritaire Commissie en werd de stakingsaanzegging opgeschort. Nogmaals in tegenstelling tot wat in de pers verscheen, was dit dus in geen geval een persoonlijk initiatief.
Onze visie op het conflict
Natuurlijk zijn we niet akkoord met sommige aspecten van de visie van Minister Galant op de spoorwegen in België. Treinen zonder treinbegeleiders, treinen vervangen door bussen, afschaffen van lijnen, minder aanwezigheid in loketten, minder dienstverlening tout court… Dit is niet de visie die wij verwachten van onze mobiliteitsminister. Dit is niet wat de reizigers verdienen. Jan Vanseveren en Gianni Tabbone, woordvoerders van TreinTramBus en Navetteurs.be, hebben hetzelfde oordeel: “De spoorwegen hebben nood aan een langetermijnvisie die verder reikt dan de huidige legislatuur. Regeringen komen en gaan, maar de reizigers blijven en hebben recht op een voluntaristisch spoorbeleid op lange termijn. Als we vaststellen dat de overheid zonder verpinken 9 miljard vrijmaakt voor straaljagers, is dit gebrek aan spoorbeleid des te pijnlijker. Ook aan de 4 miljard subsidies per jaar aan bedrijfswagens wordt niet geraakt.”
Natuurlijk zijn we van oordeel dat onze spoorwegen moeten een meer prominente plaats krijgen in de mobiliteitsketen in België en dat ze daarom de daarbij passende investeringen verdienen. Onze wegen slibben dicht en wat doet de regering: ze houdt ons in een financiële wurggreep en kalft de investeringen jaar na jaar af. Het verschil tussen woorden en daden kan niet groter zijn. De tegenstelling met de klimaatakkoorden in Parijs ook niet.
Om dit aan te klagen hebben we de actie redonzetrein.be op poten gezet, hebben we geflyerd in de stations, is er een petitie lopende, hebben we onze treinbegeleiders buttons laten dragen met de tekst ‘geen treinen zonder treinbegeleiding’.
MAAR het huidige conflict is nog altijd het protocol van sociaal akkoord en dus een akkoord tussen vakbonden en directie. De bemiddelaar was daartoe de uitgelezen kans om te toetsen of de directie de debatten wou heropenen over de genomen maatregelen en een houding gericht op compromissen zou willen aannemen. We moeten de negatieve spiraal doorbreken om de kans op een evenwichtig akkoord niet te ondermijnen. Door te staken vervalt immers elke vorm van dialoog waardoor eenzijdig nog hardere maatregelen kunnen worden doorgevoerd. Laat ons ook niet uit het oog verliezen dat de sociale dialoog binnen de Belgische Spoorwegen de inzet van de zeer nabije toekomst wordt!!
Vergadering coördinatiecomité van 12 januari
En de negatieve spiraal werd doorbroken. Tijdens de vergadering van 12 januari werden de plooien tussen directie en bonden opnieuw gladgestreken. Uit het constructieve overleg volgde een vergaderkalender van 10 vergaderingen tot eind februari waarin de tewerkstelling aan bod zal komen, maar waarin ook het debat zal worden heropend over de reeds genomen maatregelen. Ook het Protocol van Sociaal Akkoord zou worden gefinaliseerd en er zou een cao voor het contractueel personeel worden overlegd.
Het feit dat we de dossiers zonder externe hulp van een bemiddelaar kunnen aanvatten, bewijst dat de wil bij de directie van HR-Rail aanwezig was om tot oplossingen te komen. We hopen op een constructief overleg om eind februari met bevredigende resultaten naar buiten te kunnen komen.