Waarom staken bij de NMBS?

Voor niet-ingewijden is het altijd bevreemdend wanneer een sociaal conflict ineens uitbarst en een stakingsaanzegging op tafel wordt gelegd. Dat er nu een stakingsaanzegging van vijf dagen op tafel ligt, nadat er volgens de directie van de Belgische Spoorwegen al negen maanden onderhandeld werd, lijkt nog vreemder. En toch is er een verklaring…
Begin 2015: 10 werkgroepen in vijf weken
Nadat we in juli 2014 ons eisencahier hadden ingediend, volgden van eind februari tot eind maart 2015 beperkte werkgroepen met wisselende compositie waarin de 10 thema’s van het protocol op slides werden voorgesteld. Het ging om voorstellen van de directie. ACV-Transcom gaf tijdens de volgende werkgroep opmerkingen van de vorige vergadering. Notulen werden niet opgemaakt maar HR-Rail zou alles wel noteren.
1 april 2015: bouwstenen protocol
Op 1 april 2015 werd een document voorgesteld dat zowel voorstellen van de directie als slechts enkele voorstellen van de vakbonden bevatte. Wat ons meteen opviel was de grote onevenwichtigheid tussen positieve en negatieve voorstellen. Bij de opbouw van een protocol zijn er steeds negatieve zaken die je als vakbond wenst te compenseren met door de werkgevers voorgestelde maatregelen. In dit document was dit echter niet het geval. We spreken hier niet over het afschaffen van 15 november, maar over voorstellen die indruisen tegen de veiligheid op het Belgische spoornet. Personeelsleden in een seinhuis bijvoorbeeld prestaties van 12 uur laten verrichten houdt serieuze risico’s in voor de veiligheid op het net.
Omdat het aangekondigde moderniseringsplan van minister Galant onmiskenbaar een invloed zou hebben op de besprekingen, werd voorgesteld om op het plan te wachten vooraleer de gesprekken effectief op te starten. Doordat minister Galant de voorstelling van haar plan steeds maar uitstelde en dat uiteindelijk maar presenteerde in de Kamer begin juli, werd de aanvang van de onderhandelingen uitgesteld tot na de vakantie.
De periode vanaf juni tot september 2015 werd volledig ingenomen door besprekingen over het sociaal akkoord van NMBS Logistics, waardoor er vanaf april gedurende zes maanden geen enkele bespreking over het protocol plaatsvond.
Oktober en november 2015: ‘onderhandelingen’
Midden oktober werd een drietal vergaderingen gewijd aan de bespreking van de ‘bouwstenen’, waarna door de directie een eerste versie van het protocol werd opgesteld. Op 18 oktober werden door ACV-Transcom enkele alternatieven ingediend teneinde de besprekingen nieuw leven in te blazen. Een nieuwe tekst werd gepresenteerd. Over deze tekst volgden ook een drietal vergaderingen die hoogstens enkele uren in beslag namen. Ondertussen kregen we nieuwe versies waarin, zonder voorafgaand overleg, nog enkele van de weinige voordelen werden geschrapt. Het enige antwoord dat we kregen was dat er geen marge was en dat er moest bespaard worden.
Bovendien werden een aantal maatregelen uit het ontwerp tot protocol gelicht en in een nieuw document opgenomen dat de naam ‘’Bijdrage van het personeel in het verhogen van de productiviteit” meekreeg. Alles moest onverkort toegepast worden.
De gesprekken kunnen onmogelijk als overleg en onderhandeling worden beschouwd. Vragen werden niet beantwoord, inhoudelijke wijzigingen werden niet toegestaan,… Dit is een nooit geziene werkwijze in de geschiedenis van het sociaal overleg bij de Belgische Spoorwegen. Er is nooit een intentie geweest om een compromis te bereiken. Nooit is er in open geest overlegd. Dit was een sociale monoloog in plaats van een dialoog. En dat stoot ons tegen de borst.
Nationale instanties
Op 8 december 2015 vergaderden de nationale instanties van de erkende organisaties om de tekst van het protocol te evalueren. In beide instanties werd de tekst als onevenwichtig beschouwd.
Sturingscomité van 9 december 2015
In het Sturingscomité van 9 december 2015 werd de conclusie van de beide instanties medegedeeld. Hierop werd geantwoord dat de Belgische Spoorwegen akte nam van de standpunten en dat de besprekingen werden stopgezet. De Algemeen Directeur van HR-Rail voegde eraan toe dat er dan geen protocol meer is.
Het abrupt afbreken van de besprekingen en de eenzijdige toepassingen van maatregelen gaf aanleiding tot de stakingsaanzegging van vijf dagen. Wij vinden dat het personeel van het grootste bedrijf van het land meer verdient dan een onderhandeling van 50 uur in 9 maanden (dixit de Algemeen Directeur van HR Rail).
Na de aankondiging werd het personeel door de pers en de politiek afgekraakt en met modder besmeurd. Niemand deed een poging om de verziekte sociale toestand te ontmijnen.” C’est scandaleux “ riep de minister Galant, nu moest het maar gedaan zijn met de voordelen van het personeel en hun vakbonden moeten inbinden.
Deze aanval verdient het personeel niet !!! De leugens die in de pers terecht kwamen, zijn een aanfluiting voor het journalistieke eergevoel. Indien dit allemaal waar zou zijn, dan zou de site ‘www.despoorwegenwervenaan.be’ niet nodig geweest zijn als hulp voor de moeizame aanwervingen.
En waarom moeten de vakbonden inbinden? Omdat we serieuze onderhandelingen wensen en een evenwichtig akkoord willen bereiken? Wij zijn bereid om mee te gaan in een hervorming naar performante spoorwegen, maar laat ons dan wel toe om de nodige sereniteit en het nodige respect te vragen.
Nationale Paritaire Commissie van 16 december 2015
Bij aanvang van de vergadering hebben de erkende organisaties gevraagd om drie dossiers rond de verhoging van de productiviteit niet te behandelen zodat we ze in het bredere kader van het protocol van sociaal akkoord konden bespreken. De directie hield het been stijf en wou deze dossiers toch behandelen.
Daarop vroegen we dat een sociale bemiddelaar zou worden aangesteld om de toestand te ontmijnen. De Belgische Spoorwegen stelden dat dit de behandeling van de drie documenten niet zou opschorten, waardoor ze eenzijdig werden goedgekeurd.
Deze dossiers werden wel al op de voorbereidende vergaderingen van de Nationale Paritaire Commissie (Paritaire Subcommissie) van 2 en 7 december 2015 behandeld, maar onze talrijke vragen werden tijdens die vergaderingen enkel genoteerd. We wachten nog altijd op antwoord en verduidelijking.
Voor sommige punten was echter een tweederde meerderheid nodig. Het is daarom dat onder andere het punt over de extra-wettelijke feestdag 15 november niet eenzijdig kon worden doorgedrukt. Niet, zoals in sommige kranten stond, omdat de directie een toegeving wou doen.
Deze ongeziene werkwijze waarbij we als sociale partner totaal miskend worden, kan niet door de beugel. In een poging om de conflictueuze situatie te ontmijnen, heeft de Voorzitter van de Nationale Paritaire Commissie dan op aangeven van de vakbonden, aan de Minister van Werk gevraagd om een beroep te kunnen doen op een sociaal bemiddelaar.
Onze vraag is en blijft immers om échte onderhandelingen te voeren om tot een evenwichtig sociaal akkoord te komen. Pas dan kunnen we uit de impasse geraken.